Zakup dzieła Aleksandra Świeszewskiego

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego 
(Program K olekcje – priorytet 4 – Kolekcje muzealne 1 nabór 2016)

 
Aleksander Świeszewski (1839-1895) był wybitnym malarzem i należy do znakomitych przedstawicieli polskich „monachijczyków”. Artysta był cenionym twórcą, który zdobył uznanie jeszcze za swojego życia. Świeszewski malował piękne, nastrojowe pejzaże (nierzadko niewielkich rozmiarów).
Artysta edukował się w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie pod kierunkiem Chrystiana Breslauera, a następnie w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium u Fritza Bambergera. Malarz był powstańcem styczniowym, a po jego upadku zamieszkał w Mieście nad Izarą na stałe. Aleksander Świeszewski odbywał podróże artystyczne po Europie, podczas których tworzył obrazy. Do naszego Kraju malarz przyjeżdżał i wystawiał swoje dzieła w warszawskiej „Zachęcie” oraz Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, a także malował rodzime widoki.
W 1887 roku Władysław Wankie - artysta malarz i krytyk sztuki napisał m.in. w:Listach z Monachium: Świeszewskiego kilka małych pejzażów znajduje się tu i ówdzie na wystawach; odznaczają się wszystkie siłą koloru… O tymże malarzu pisał m.in. Tadeusz Dobrowolski w Nowoczesnym Malarstwie Polskim. Tenże historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie napisał: Oprócz krajobrazów o motywach rodzimych uprawiał ten „monachijczyk” krajobraz bardziej konwencjonalny i kosmopolityczny, przedstawiając różne wieczory i zachody słońca, widoki jezior i morza poznane w czasie swoich podróży do Austrii, Tyrolu, Szwajcarii, Włoch i Francji. Niemniej jego krajobrazy o motywach polskich każą go zaliczyć do zespołu realistów polskich typu Gersona, Maleckiego i Szermentowskiego zapewniając mu trwałą kartę w historii naszego malarstwa. Natomiast w Wielkiej Encyklopedii Malarstwa Polskiego o Aleksandrze Świeszewskim m.in. czytamy: Jego nasycone poetycką atmosferą pejzaże odznaczały się harmonijną kolorystyką i ciekawymi efektami świetlnymi.

Galeria Malarstwa Polskiego Muzeum Okręgowego w Rzeszowie wzbogaciła się o cenny obraz naszego „monachijczyka” Aleksandra Świeszewskiego Krajobraz z sylwetką wiatraka (Krajobraz wiejski z wiatrakiem). Pejzaż został namalowany w 1888 roku. Mistrzowskie dzieło było znane pod różnymi tytułami i reprodukowano go, a także pisano o nim jeszcze w dziewiętnastym wieku. Informacje o tym obrazie znajdujemy również w kolejnym stuleciu, niemniej jednak Krajobraz z sylwetką wiatraka nie jest znany w powszechnym odbiorze.

Reprezentatywne dzieło Aleksandra Świeszewskiego ma okazały format i jest bardzo interesującą malarską kompozycją. Piękny pejzaż został stworzony olejem na płótnie w Monachium i jest sygnowany oraz datowany. Obraz ukazuje wielkie zainteresowanie, wręcz fascynację malarza krajobrazem. Twórca oddał wnikliwie namalowaną, intrygującą przyrodę w konwencji realizmu (w charakterystycznej dla swojej sztuki stylistyce, subtelnie położonymi plamami barwnymi), ze zwróceniem uwagi na przedstawienie pełnej niepowtarzalnego nastroju i klimatu natury. Widok ukazuje wiejską rzeczywistość, w której malarz „dostrzegł” również zwyczajne życie ludzi. Artysta namalował przyrodę letnią porą roku, rozświetloną jasnym światłem w stonowanej kolorystyce. Ta wieloplanowa kompozycja pozwala zobaczyć wirtuozerię warsztatową malarza, zarówno na pierwszym planie, a także w następnych partiach jak i przy linii horyzontu.

Monachium było w drugiej połowie XIX wieku jednym z najważniejszych i największych ośrodków sztuki, do którego przybywali artyści i tamże kształcili się. Miasto to stało się sławnym centrum kultury gdzie tworzyło wielu malarzy. Polscy „monachijczycy” to grupa artystów działających od połowy XIX wieku do 1914 roku, którzy przyjeżdżali do Monachium na studia. Niektórzy nasi malarze zdobywali laury, sławę i mieszkali w Bawarskich Atenach przez wiele lat, a inni polscy twórcy przybywali do Aten nad Izarą na wystawy. Przez Monachium „przewinęło się” na przestrzeni przeszło pół wieku ponad 300 polskich artystów, którzy tamże studiowali i tworzyli, ale byli też malarze uczący się w prywatnych pracowniach, bądź samodzielnie zdobywający wykształcenie. Do ścisłego grona polskich „monachijczyków” należało około 50 artystów. Ich istotnym tematem były sceny rodzajowe oraz szczególnie lubiane rodzime pejzaże ze Stimmungiem - nastrojem, utrzymane w ciemnych tonacjach tzw. „sosach monachijskich”.

Dzieło Aleksandra Świeszewskiego dopełnia nasz zbiór pejzaży. Obraz uzupełnia kolekcję Galerii Malarstwa Polskiego w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie. Krajobraz z sylwetką wiatraka zamyka stylowa rama.
Zakup tego dzieła był możliwy dzięki przyznanemu dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz z budżetu Województwa Podkarpackiego. Obraz wzbogaca wiodącą w regionie kolekcję dzieł najwybitniejszych malarzy polskich. 

opracowanie tekstu, wniosek do MK i DN i koordynacja całości działań
Maria Stopyra
kustosz
Powrót